پل لئونارد نیومن (Paul Leonard Newman) بازیگر، کارگردان، تهیه کنندۀ سینما؛ فعال برجستۀ حقوق بشر و راننده، مدیر و هوادار پرشور مسابقات اتومبیل رانی بود.

نیومن با دریافت اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد برای فیلم رنگ پول (مارتین اسکورسیزی – 1986) و هفت نامزدی دیگر برای دریافت این جایزه، سه جایزۀ گلدن گلاب، یک جایزۀ فستیوال فیلم کن، یک جایزۀ بافتا و یک جایزۀ امی (Emmy) و جوایز پرشمار دیگر، یکی از پرافتخارترین بازیگران تاریخ سینما به شمار می رود. او همچنین به عنوان رانندۀ ماشین های مسابقه چندین مقام قهرمانی از Sports Car Club of America به دست آورده است و تیم های اتومبیل رانی وی تاکنون موفق به دریافت چندین عنوان قهرمانی در مسابقات Open Wheel IndyCar شده اند. وی همچنین پایه گذار و رئیس شرکت صنایع غذایی Newman’s Own بود که تمامی سود و منافع حاصل از آن صرف امور خیریه می شود.

تولّد و سالهای اوّل زندگی

نیومن در سال 1925 در Shaker Heights واقع در حومۀ کلولند ایالت اوهایو (Cleveland, Ohio) از پدری یهودی و یک مادر کاتولیک اصالتا اسلواک به دنیا آمد. او همواره خود را یک یهودی می دانست. پدرش یک مغازۀ لوازم ورزشی داشت. پل، همراه با مادر و برادرش آرتور (که بعدا تهیه کننده و مدیرتولید سینما شد) در آن مغازه کار می کرد. نخستین نشانه های استعداد هنری پل کوچک با ابراز علاقۀ او به هنر تئاتر بروز پیدا کرد و او در این مسیر مورد تشویق مادرش قرار گرفت. در هفت سالگی، با ایفای نقش دلقک عروسی در نمایش رابین هود که در مدرسه اش ترتیب داده شده بود، برای نخستین بار به روی صحنه رفت. بلافاصله پس از پایان تحصیلات دبیرستان (1943)، به دانشگاه اوهایو راه یافت.

– خدمت ارتش

در دوران جنگ جهانی دوم، نیومن به نیروی دریایی ایالات متحدۀ آمریکا پیوست. او امیدوار بود که وارد دورۀ آموزش کاپیتانی ناوهای جنگی شود ولی به علّت بیماری کوررنگی از این آرزو بازماند. در عوض، او به اردوگاه نظامی نیروی دریایی فرستاده شد و در آنجا به عنوان بیسیم چی و تیرانداز آموزش دید. پس از گذراندن دورۀ آموزشی، به عنوان سرباز ذخیره در بمب افکن های اژدرانداز به انجام وظیفه پرداخت. در 1944 به هاوایی فرستاده شد و در اسکادرانهای ذخیرۀ نیروی دریایی خدمت خود را ادامه داد. در جریان جنگ اکیناوا (Battle for Okinawa: بهار 1945)، مدتی را نیز در ناو هواپیمابر USS Bunker Hill سپری نمود. او در زمرۀ سربازانی بود که طبق برنامه باید در عملیات شرکت می کرد اما تنها به دلیل یک اتفاق ساده و خنده دار، یعنی عفونت گوش خلبان هواپیمایش به ناو برگردانده شد.

پس از جنگ، در سال 1949 از کالج کنیان (Kenyon College) فارغ التحصیل شد و پس از تحصیل در رشتۀ نمایش (دانشگاه Yale – 1954) به مدرسۀ بازیگری لی استراسبرگ (اکتورز استودیو) در نیویورک راه یافت.

کارنامۀ سینمایی

در Broadway، نیومن نخستین بار با نمایش پیک نیک ساختۀ ویلیام اینگ به روی صحنه رفت. سپس همراه با جرالدین پیج در نمایش های ساعات مصیبت بار و پرندۀ دلنشین جوانی ظاهر شد، که چندی بعد در نسخۀ سینمایی آن نیز همراه با پیج بازی کرد.

نخستین فیلمی که او در آن ایفای نقش نمود جام نقره ای (1954) بود و پس از آن نیومن در فیلمهای مطرحی مانند گربه روی شیروانی داغ (1958: همراه با الیزابت تیلور) و فیلادلفیایی های جوان (1959: همراهِ باربارا راش) بازی کرد. در این دوران، ماجرای تست بازیگری برای فیلم مطرح شرق بهشت (1955: الیا کازان) او و جیمز دین، جوان جذاب سینمای آن روزگار را با هم آشنا کرد، گرچه این آشنایی به همکاری نینجامید. جیمز دین برای نقش آرون ترسک تست داد و از نیومن برای ایفای نقش برادر دوقلوی او کَل ترسک تست گرفته شد؛ با این حال نقش نیومن به ریچارد داوالوس رسید. در همان سال، نیومن در نمایش زندۀ تلویزیونی “شهرک ما” (همراه با فرانک سیناترا و اوا مری سنت) شرکت کرد. گفتنی ست که در سال 2003، در نسخۀ بازسازی شدۀ این نمایش، نقش سیناترا را به عهده گرفت.

بسیاری از منتقدین بر این باورند که پل نیومن در سالهای نخست بازیگری خود به شدّت تحت تأثیر جذبه و سبک بازیگری جیمز دین و به ویژه غول بزرگ سینما مارلون براندو بود. درستی این ادعا با توجه به نخستین فیلم او جام نقره ای (1954) ثابت می شود؛ فیلمی که او در آن به شیوۀ براندو جویده جویده سخن گفت و البته در تقلید شیوۀ غول بزرگ راه به جایی نبرد. با این حال او آرام آرام از زیر نفوذ براندو و جیمز دین بیرون آمد و توانست در فیلم های گوناگون خود، اجراهایی به شدّت تأثیرگذار و به یاد ماندنی ارائه دهد.

– شاهکارها

نیومن یکی از معدود بازیگران دهۀ 50 بود که توانست موفقیت خود را در دهه های 60 و 70 نیز تکرار کند. دلیل این موفقیت را می توان در پرسونای سرکش و متمرّد او جستجو کرد، که برای نسل های جوان تر همچنان جذاب و گیرا باقی ماند. او دهۀ 60 را با فیلم مطرح Exodus آغاز کرد و در ادامه آثار برجسته ای مانند The Hustler (1961: در ایران به نام بیلیاردباز)، Harper (1966) و دو شاهکار درخشان سینما، لوک خوش دست (Cool Hand Luke: 1967) و نیز بوچ کسیدی و ساندنس کید (1969: همراه با رابرت ردفورد) را در کارنامۀ این دهۀ خود به ثبت رساند. از جملۀ آثار برجستۀ او در سالهای بعد نیز می توان به آسمان خراش جهنمی (1967: همراه با استیو مک کوئین، فرد استر، فی داناوی، جنیفر جونز) و حکم (1982) اشاره کرد.

رابرت ردفورد و پل نیومن در نمایی از بوچ کسیدی و ساندنس کید
رابرت ردفورد و پل نیومن در نمایی از بوچ کسیدی و ساندنس کید

در کارنامۀ کاری نیومن، همچنین باید به همکاری های پرشمار او و همسرش جون وودوارد Joanne Woodward در فیلم های زیر اشاره کرد: تابستان داغ و طولانی (1958)، رالی (1958)، از مهتابی (1960)، Paris Blues (1961)، عشقی از یک نوع جدید (A New Kind of Love: 1963)، پیروزی (1969)، WUSA (1970)، The Drawning Pool (1975)، هری و پسرش (1984) و آقا و خانم بریج (1990) اشاره کرد، که نام آن دو را، به عنوان دو یار همیشگی در خانه و سینما بر زبانها انداخت.

یکی از نکات جالب در کارنامۀ پل نیومن، ایفای نقش جذاب ادی تند دست در دو فیلم معرکۀ بیلیاردباز و رنگ پول بود که با فاصلۀ 25 سال از یکدیگر ساخته شدند و او برای بازی در فیلم دوم توانست جایزۀ بهترین بازیگر نقش اول مرد را تصاحب کند.

یک نکتۀ مهم در مورد شخصیت نیومن، تمایل او به نوآوری و همکاری با هنرمندان جوان و بااستعداد بود؛ چنانکه ریسک بازآفرینی نقش موفق ادی تنددست (بیلیاردباز) را در رنگ پول، فیلم کارگردان جوان آن روزها مارتین اسکورسیزی پذیرفت، با برادران کوئن در “وکیل هادساکر” و با سم مندس در “راه فنا” همکاری کرد.

– آخرین کارها

در سال 2003، نیومن نمایش شهرک ما ساختۀ تورنتون وایلدر را در تئاتر برادوی بازی کرد و برای نخستین بار نامزد دریافت جایزه تونی شد. این نمایش توسط کانال های PBS و Showtime پخش شد. آخرین بازی او ایفای نقش یک ابرگنگستر پیر در فیلم راه فنا Road to Perdition همراه با تام هنکس و دنیل کریگ بود. آخرین کار دوبلۀ او هم اجرای دیالوگ های Doc Hudson ماشین مسابقۀ بازنشسته در کارتون ماشین ها ساختۀ استودیوی دیزنی/پیکسار بود؛ و در نهایت با اجرای نریشن فیلم درّۀ کوچک Dale زندگی پربار و درخشان هنری اش را به پایان رساند.

– کناره گیری از بازیگری

نیومن در میانسالی
نیومن در میانسالی

در بیست و پنجم مه 2007، نیومن کناره گیری از بازیگری را رسما اعلام نمود. او در مصاحبه با کانال ماهواره ای ABC اعلام کرد که دلیل این تصمیمش آن است که دیگر نمی تواند به بازیگری در سطحی که مطلوب اوست ادامه دهد: “شما رفته رفته حافظۀ خود را از دست می دهید؛ شما رفته رفته اعتماد به نفس خود را از دست می دهد؛ شما رفته رفته خلاقیت خود را از دست می دهید؛ به همین دلیل من فکر می کنم که خیلی بهتر است که این کتاب بسته شود”.

فعالیت های انسان دوستانه

در سال 1992، نیومن همراه با دوست نویسنده اش A.E. Hotchner، شرکت صنایع غذایی Newman’s Own را به راه انداخت. مطابق سیاستی که نیومن تدوین کرد، تمامی درآمد این کارخانه پس از کسر مالیات باید صرف امور خیریه و کمک به محرومین شود. تا سال 2006، حجم این کمک ها به 200 میلیون دلار رسیده است.

کمپ تابستانی دار و دستۀ سوراخ توی دیوار Hole in the Wall Gang Camp یکی دیگر از مؤسسات خیریۀ نیومن است که سالانه به اسکان و مراقبت از 13 هزار کودکان دچار بیماری های حاد می پردازد. این کمپ که در اشفورد کانکتیکات پایه گذاری شد و بعدها شعبات دیگری از آن در دیگر ایالات آمریکا، فرانسه، ایرلند و اسرائیل تأسیس گردید، نام خود را از گروه تبهکاری دو نفرۀ نیومن و ردفورد در فیلم جاودانۀ بوچ کسیدی و ساندنس کید گرفته است.

در ژوئن 99، مبلغ 250 هزار دلار به انجمن کمک های خیریه و اعانۀ کاتولیک در پناهگاه های آوارگان کُزُوو Kosovo اهدا نمود.

در یکم ژوئن 2007، کالج کنیان Kenyon College (محل تحصیل دوران جوانی اش) از کمک 10 میلیون دلاری او و همسرش به برنامۀ 230 میلیون دلاری بورسیۀ تحصیلی دانشجویان در آن کالج پرده برداشت.

ازدواج و تشکیل خانواده

نیومن دو بار ازدواج کرد؛ ازدواج نخست او با Jackie Witte از 1949 تا 1958 به طول انجامید. حاصل این ازدواج یک پسر و دو دختر بود. اسکات نیومن که همراه با پدرش در فیلم آسمان خراش جهنمی بازی کرده بود، در نوامبر 1978 بر اثر زیاده روی در مصرف مواد مخدر درگذشت؛ و نیومن یک مرکز درمان اعتیاد را به نام و با یاد و خاطرۀ او تأسیس نمود. سوزان کندال نیومن، دخترش نیز یک مستندساز و خیّر است که از معروف ترین بازی های او می توان به ایفای نقش یکی از چهار هوادار دوآتشۀ بیتل ها در فیلم I Wanna Hold your Hand (1978) اشاره کرد. وی همچنین برای تهیۀ تله فیلم The Shadow Box نامزد دریافت جایزه از فستیوال تلویزیونی Emmy شده است.

پل نیومن و همسرش جون وودوارد
پل نیومن و همسرش جون وودوارد

نیومن در دوم فوریه 1958 با جون وودوارد Joan Woodward، بازیگر سینما و عشق بزرگ و جاودانۀ زندگی اش ازدواج کرد؛ ازدواجی که دقیقا 50 سال به طول انجامید. آنها صاحب 3 دختر شدند. دختر بزرگ آنها Elinor Teresa با نام هنری Nell Pots همراه با مادرش در فیلم The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds به کارگردانی پدرش بازی کرد.

او همواره از هالیوود، هم به لحاظ جغرافیایی و هم حال و هوای زندگی دور بود. خانه ای در وست پورت کانکتیکات به نام همسرش خرید و تا پایان عمر همراه با خانواده اش در آنجا زندگی کرد. وقتی از او دربارۀ راز زندگی پایدار و عاشقانۀ 50 ساله با همسرش پرسیدند به کنایه گفت: “چرا باید برای همبرگر خوردن بیرون بروید، وقتی در خانه استیک دارید؟”

پل نیومن و الیزابت تیلور هم بازیان قدیمی در اسکار 1992
پل نیومن و الیزابت تیلور هم بازیان قدیمی در اسکار 1992

فعالیت های سیاسی/اجتماعی

نیومن در دوران سیاه مک کارتیسم به شدت از سناتور متعصّب ضدکمونیست، یوجین مک کارتی پشتیبانی کرد و به همین دلیل رئیس جمهور ریچارد نیکسون نامش را در ردیف نوزدهم فهرست دشمنان ملّت به ثبت رسانید. با این حال او در تمام عمر شهرت خود را به عنوان یک هنرمند نوع دوست و یک فعال لیبرال حفظ کرد و هرگز از محبوبیتش در سراسر جهان کاسته نشد. نیومن همچنین به تلاش و سخنرانی در دفاع از حقوق ه.م.جن.س گ.رای.ان و قانونی شدن ازدواج آنان پرداخت.

بیماری و مرگ

پل نیومن در اواخر عمر خود قصد داشت فیلمی را بر اساس رمان مشهور موش ها و آدم ها نوشتۀ جان اشتاین بک بسازد؛ اما با اوج گیری بیماری در اواخر مه 2008 از این کار بازماند. در ماه ژوئن اخباری از ابتلای این سیگاری حرفه ای سابق به سرطان ریه و بستری شدن او در بیمارستانی در نیویورک به گوش رسید. چند عکاس در ماه های مه و ژوئن توانستند عکس هایی از او بگیرند که در آنها بسیار نحیف به نظر می رسید. دوست نویسنده و شریکش در Newman’s Own در مصاحبه ای به این نکته اشاره کرد که نیومن حدود یک سال و نیم پیش، با او راجع به بیماری اش سخن گفته است. سخنگوی خانواده نیومن در یک مصاحبۀ مطبوعاتی از روند رو به بهبود او سخن گفت ولی ابتلای او به سرطان ریه را نه تایید و نه رد کرد. در ماه اوت، نیومن پس از بی نتیجه ماندن شیمی درمانی به خانواده اش گفت که می خواهد در خانه اش، در کنار آنها بمیرد. همسر و فرزندانش او را به خانۀ قدیمی و زیبایش بردند و در بیست و ششم سپتامبر 2008، این ستارۀ درخشان هنر جهان در سن 83 سالگی و در آغوش خانواده اش چشم از جهان فرو بست. خود او زمانی گفته بود:

من سنگ نبشتۀ گورم را اینچنین تقریر می کنم: اینجا پل نیومن خوابیده؛ مردی که از اینکه چشمانش قهوه ای شد دق کرد و مرد!

منیع : pinkcinema