در زمانهای قديم ، حتی در سالهای قبل از ميلاد برای نشان دادن و معرفی کردن قطعات و وسايل صنعتی از نقشه هائی استفاده می کرده اند که بطور کامل گويا نبوده و از قواعدی که همگان آن را درک کنند بهره ای نداشته است و در موقع نقشه خوانی با مشکلاتی روبرو می شدند.
در زمانهای قديم ، حتی در سالهای قبل از ميلاد برای نشان دادن و معرفی کردن قطعات و وسايل صنعتی از نقشه هائی استفاده می کرده اند که بطور کامل گويا نبوده و از قواعدی که همگان آن را درک کنند بهره ای نداشته است و در موقع نقشه خوانی با مشکلاتی روبرو می شدند.
تا اينکه آقای لئونار داوينچی نقاش و مجسمه ساز ايتاليائی (۱۵۱۶ – ۱۴۵۹ ) طراحی را ارائه نمود و طبق قواعدی جسم سه بعدی را روی صفحه دو بعدی با رسم تصاوير نشان می داد که در اين حال نقشه ها گويا تر و قابل فهم تر بود.
سپس دانشمندان و رياضيدانان اروپايی فعاليت او را دنبال کردند تا اينکه گاسپار مانژ اهل فرانسه در سال ۱۷۹۸ هندسه ترسيمی را معرفی نمود و اين علم پايه و ريشه طراحی سازه های صنعتی (نقشه کشی صنعتی) شد و امروزه از همان اصول استفاده می گردد.
با توجه به ضرورت نقشه کشی و نقشه خوانی مجموعه قواعد و اصولی را استاندارد بين المللی معرفی نموده تا با در نظر گرفتن آن يک نقشه در تمام جهان دارا ي يک معنی باشد يا به عبارت ديگر يک نقشه فقط يک قطعه يا يک جسم را در تمام جهان معرفی کند.
در حقيقت می توان اصول نقشه کشی را زبان بين المللی صنعت ناميدکه فراگيری آن برای دانشجويان رشته های فنی و مهندسی لازم و ضروری می باشد.
از جمله کتابهايی که می توان از آنها برای طراحی های سازه های صنعتی بهره گرفت کتاب مرجع گوگولف يا کتابهای نقشه کشی صنعتی مهندس محمود مرجانی که خود يکی از برترين نقشه کشهای ايران است که در نوشته های بعدی بيشتر از ايشان صحبت خواهم کرد در ادامه و سرفصل های بعدی از وسايل طراحی ـ لوازم نقشه کشی و همچنين سرفصل های نقشه کشی از جمله تصاوير دو بعدی و سه بعد یـ انواع اجسام ـ انواع پرسپکتيو ها و غيره صحبت خواهم کرد .
ک دستگاه يا وسيله ای که در مکانيزم ماشين بکار گرفته می شود از قطعات مختلفی تشکيل شده است که بی شک آن قطعات به نحوی با يکديگر مرتبط هستند تا بتوانند کار مورد نظر را انجام دهند.
برای هر دستگاه يک نقشه تر کيبی به صورت تصوير معرفی ميشود که سازنده وسيله مستقيما نمی تواند از روی آن کار ساخت را شروع نمايد بنا بر اين ضروری است ابتدا نقشه تفکيکی قطعات تهيه گردد تا پس از ساخت قطعات مختلف بر روی يکديگر سوار شوند.
برای اينکه اين قطعات به خوبی مونتاژ شوند و دستگاه بتواند کار خود را به خوبی انجام دهد لازم است جنس قطعه -نوع صافی سطوح -نوع انطباق قطعات در گير با هم و مقدار تلرانس آنها روی نقشه مشخص گردد تا سازنده دقت لازم را در هنگام ساخت به کار گيرد.
از نوشته های ذکر شده ميتوان به خوبی در يافت که ترسيم سازه های صنعتی(نقشه کشی صنعتی)چه نقش حياتی در صنعت و پيش برد آن به سوی ترقی دارد.
اگر در اجتماع و در زمينه فرهنگی نقش مسوولان تربيتی مهم است اگر در نظم عمومی نقش پليس و نيروی انتظامی حائز اهميت است و اگر های ديگر در صنعت نيز نقش يک طراح (Drafter) بسيار اهميت دارد.
طراح علاوه بر آشنايی کامل به حرفه خود بايد به فنون مرتبط با مکانيک قطعات از جمله:
طراحی قالب و ريخته گری و متالوژی مواد و تراشکاری و …. آشنا باشد.
علاوه بر اين بايد به فن اندازه گيری دقيق و کار با وسايل مختلفی که دراين زمينه وجود دارد و طراحی جيگ و فيکسچر ها(Jig and Fixtures) آشنا باشد.
در مجموع او يک همه فن حريف در زمينه علم مکانيک باشد.
طراح با نگاه به يک نقشه بايد به نوع قطعه-مورد استفاده و جنس آن پی ببرد او بايتا اينکه آقای لئونار داوينچی نقاش و مجسمه ساز ايتاليائی (۱۵۱۶ – ۱۴۵۹ ) طراحی را ارائه نمود و طبق قواعدی جسم سه بعدی را روی صفحه دو بعدی با رسم تصاوير نشان می داد که در اين حال نقشه ها گويا تر و قابل فهم تر بود.
سپس دانشمندان و رياضيدانان اروپايی فعاليت او را دنبال کردند تا اينکه گاسپار مانژ اهل فرانسه در سال ۱۷۹۸ هندسه ترسيمی را معرفی نمود و اين علم پايه و ريشه طراحی سازه های صنعتی (نقشه کشی صنعتی) شد و امروزه از همان اصول استفاده می گردد.
با توجه به ضرورت نقشه کشی و نقشه خوانی مجموعه قواعد و اصولی را استاندارد بين المللی معرفی نموده تا با در نظر گرفتن آن يک نقشه در تمام جهان دارا ي يک معنی باشد يا به عبارت ديگر يک نقشه فقط يک قطعه يا يک جسم را در تمام جهان معرفی کند.
در حقيقت می توان اصول نقشه کشی را زبان بين المللی صنعت ناميدکه فراگيری آن برای دانشجويان رشته های فنی و مهندسی لازم و ضروری می باشد.
از جمله کتابهايی که می توان از آنها برای طراحی های سازه های صنعتی بهره گرفت کتاب مرجع گوگولف يا کتابهای نقشه کشی صنعتی مهندس محمود مرجانی که خود يکی از برترين نقشه کشهای ايران است که در نوشته های بعدی بيشتر از ايشان صحبت خواهم کرد در ادامه و سرفصل های بعدی از وسايل طراحی ـ لوازم نقشه کشی و همچنين سرفصل های نقشه کشی از جمله تصاوير دو بعدی و سه بعد یـ انواع اجسام ـ انواع پرسپکتيو ها و غيره صحبت خواهم کرد .
ک دستگاه يا وسيله ای که در مکانيزم ماشين بکار گرفته می شود از قطعات مختلفی تشکيل شده است که بی شک آن قطعات به نحوی با يکديگر مرتبط هستند تا بتوانند کار مورد نظر را انجام دهند.
برای هر دستگاه يک نقشه تر کيبی به صورت تصوير معرفی ميشود که سازنده وسيله مستقيما نمی تواند از روی آن کار ساخت را شروع نمايد بنا بر اين ضروری است ابتدا نقشه تفکيکی قطعات تهيه گردد تا پس از ساخت قطعات مختلف بر روی يکديگر سوار شوند.
برای اينکه اين قطعات به خوبی مونتاژ شوند و دستگاه بتواند کار خود را به خوبی انجام دهد لازم است جنس قطعه -نوع صافی سطوح -نوع انطباق قطعات در گير با هم و مقدار تلرانس آنها روی نقشه مشخص گردد تا سازنده دقت لازم را در هنگام ساخت به کار گيرد.
از نوشته های ذکر شده ميتوان به خوبی در يافت که ترسيم سازه های صنعتی(نقشه کشی صنعتی)چه نقش حياتی در صنعت و پيش برد آن به سوی ترقی دارد.
اگر در اجتماع و در زمينه فرهنگی نقش مسوولان تربيتی مهم است اگر در نظم عمومی نقش پليس و نيروی انتظامی حائز اهميت است و اگر های ديگر در صنعت نيز نقش يک طراح (Drafter) بسيار اهميت دارد.
طراح علاوه بر آشنايی کامل به حرفه خود بايد به فنون مرتبط با مکانيک قطعات از جمله:
طراحی قالب و ريخته گری و متالوژی مواد و تراشکاری و …. آشنا باشد.
علاوه بر اين بايد به فن اندازه گيری دقيق و کار با وسايل مختلفی که دراين زمينه وجود دارد و طراحی جيگ و فيکسچر ها(Jig and Fixtures) آشنا باشد.
در مجموع او يک همه فن حريف در زمينه علم مکانيک باشد.
طراح با نگاه به يک نقشه بايد به نوع قطعه-مورد استفاده و جنس آن پی ببرد او بايد يک نقشه خوان تمام عيار باشد چون طراحان و نقشه کشان با نقشه خود با يکديگر صحبت می کنند.
نمونه هايی از ترسيم نقشه های صنعتی حجم دار توسط بر نامه Cad
وسایل مورد نظر در طراحی نقشه های صنعتی:
مدادها:
مدادها در زمينه رسم دستی به دو گروه تقسيم می شوند:
۱-مدادهای b يعنی black يعنی پر رنگ سياه و نرم
۲-مداد های f يعنی firm يعنی سفت
۳-مداد های h يعنی hard يعنی کم رنگ و سخت
مداد های گروه اول برای حروف و اعداد- قوسها – دايره ها- سهمی ها – خط کادر و جدول و خطوط اصلی بکار می رود.
مداد های گروه دوم و سوم برای خط چين ها- خطوط محور-خطوط داخلی-و… به کار می روند.
مداد های 2h و 3h برای خطوط کمکی-خطوط هاشور- خطوط اندازه و طرح اوليه نقشه بکار ميرود.
تخته رسم:
در مدلهای مختلف موجود می باشد.
اندازه استاندارد آن برای کاغذ های معمولی ۴۵۰ * ۶۰۰ می باشد.
خط کش T :
در اندازه های کوچک و بزرگ موجود ميباشد و از نظر جنس به دو گروه معمولی و Fabale تقسيم مي شود.
گونيا:
در دو نمونه ۶۰ * ۳۰ و ۴۵ * ۴۵ موجود مي باشد.
کاغذ:
کاغذ ها به دو دسته تقسيم می شوند:
۱- LG =اگر الياف در راستای طول کاغذ باشند.
۲- SG =اگر الياف در راستای عرض کاغذ باشند.
انواع کاغذ:
A0 – A1- A2- A3- A4 و ……….
ودر دسته های کاغذ تحرير(کاغذ پرز دار که ۷۰ گرم به بالا است) و کاغذ نقش دار(اشتنباخ که ۱۲۰ گرم به بالا است) و کاغذ گلاسه(۱- مات و ۲- براق که ۱۰۰ گرم به بالاست) و کاغذ کالک(يک طرف مات و يک طرف براق که مهم ترين کاغذ برای نقشه کشان است و از آن برای آرشيو کردن مطالب خود استفاده می کنند) طبقه بندی می شوند.
راپيد:
مهم ترين وسيله در پياده کردن نقشه نهايی بر روی کالک ميب اشد ( آرشيو کردن ).
نوع راپيد از قطر مغزی آن مشخص مي شود.
مثلا راپيد : ۳/۰ – ۵/۰ – ۷/۰ و ……
معمولا برای کاغذ A3 از راپيد ۷/۰ استفاده مي شود.
راستی ميدانيد ۴ چيز وجود دارد که اگر وارد بدن شد نه دفع ميشود و نه هضم؟
۱- ناخن ۲-مو ۳- پلاستيک ۴- الکل
اين مواد چون سلولشان پوسته دار است نه هضم مي شوند و نه دفع و برای بدن بسيار مضر هستند.
پاکن ها: (Erase )
برای پاک کردن قسمتی از نقشه يا خطوط اضافی آن به کار برده ميشود ولی يک طراح زبر دست سعی ميکند کمتر پاکن در دست بگيرد.
امروزه و با متداول شدن ترسيم نقشه ها با کامپيوتر اصولا ابزار ترسيم دستی کمتر استفاده ميشود ولی هنوز هم بعضی از نقشه ها حتمابايد بر روی کاغذ ترسيم شوند.
پاکن خوب پاکنی است که اولا به خوبی پاک کند واثری از سياهی و کثيفی بر روی کاغذ به جا نگذارد و دوما در دست زياد عرق نکند.
آيا ميدانيداگر پاکن ۲۰ ساعت در دست کسی قرار بگيرد و دست شخص عرق کند آن فرد مي ميرد؟
علت آن است که با عرق کردن دست مواد شيميايی پاکن که بسيار سمی است از طريق منافذ پوست وارد بدن شده و باعث مرگ شخص مي شود.
در جنگ جهانی دوم يکی از راههای کشتن افراد خاص همين روش بوده است.
پيستوله: ( FRENCH CURVES )
وسيله ای برای رسم خط های نامنظم که شعاع متغير و نامنظمی دارند بکار برده مي شود.
شابلون: ( TEMPLATES )
ابزاری برای رسم سريع تر اشکال مختلف از جمله:
دايره ها – بيضی ها – مربع ها – نشانه ها- حروف و غيره …
پرگارها ( COMPASSES ):
وسيله ای برای رسم اشکالی که دارای قطر هستند.
استاندارد های نقشه کشی صنعتی در کشور ها:
هر کشوری از استاندارد خاص خود استفاده ميکند که در بعضی موارد با هم تفاوت دارند ولی در کل يکی هستند.
بعضی از اين استاندارد ها عبارتند از:
استاندارد کشور يا قاره ………………. علامت اختصار
اروپا………………………………………………….. CE
استراليا……………………………………………… SAA
کانادا………………………………………………….. CSA
ايران…………………………………………………… ISIRI
انگلستان…………………………………………….. BSI
ايتاليا…………………………………………………. UNI
روسيه………………………………………………. GOST
ژاپن…………………………………………………… JISC
فرانسه……………………………………………….. NF
انسان در صورتی می تواند نقاط ضعف و قدرت خويش را بشناسد که بتواند بدون پرده پوشی با روح عريان خود روبرو شود.
منبع:
سعيد
